DABATEM – DAVRANIŞ BİLİMLERİ ARAŞTIRMA MERKEZİ

Savaş ve işkence travmasının tedavisi

refugeesDABATEM Afrika, Ortadoğu ve Asya ülkelerinden Türkiye’ye gelen savaş, işkence ve tecavüz travmasına maruz kalmış sığınmacı ve mültecilerde ortaya çıkan TSSH’da Kontrol Odaklı Davranış Tedavisi’nin etkisine yönelik bir klinik çalışmayı tamamlamıştır. Bu çalışmanın da amacı, tedavide anlamlı klinik iyileşmenin ortaya çıkması için gereken seans sayısını saptamak olduğundan çalışmaya katılanlar seans sayısı önceden belirlenmemiş bir tedavi programına alındı ve iyileşmenin ortaya çıktığı aşamada tedaviye son verildi.

Kontrol grubu kullanılmayan çalışmada, 25 vaka üzerinde 3 hafta aralıklarla toplam iki kez başlangıç değerlendirmesi yapılmış ve değerlendirmeler arasında tedavi uygulanmayarak zaman, terapist ve değerlendirme gibi etkenlerin olası iyileştirici etkileri incelenmiştir (single-case multiple baseline experimental design). İkinci değerlendirme bulguları vakaların tedavi almadıkları dönemde travmatik stres ve depresyon belirtilerinin şiddetinde bir değişiklik olmadığını göstermiştir. Bu bulgu, zaman, terapist ve değerlendirme görüşmesi gibi etkenlerin travmatik stres belirtileri üzerinde iyileştirici etkisi olmadığını ortaya koyarak tedavi sırasında gözlenen iyileşmenin tedavinin özgül etkilerinden kaynaklandığını göstermektedir. Tedavi alan 60 vakanın TSSH ve depresyon belirtilerinde ortalama 6.4 seans sonunda sırasıyla %85 ve %83 oranında iyileşme olduğu görülmüştür. Bu iyilik halinin tedavi sonrası yapılan takip görüşmelerinde uzun süre korunduğu görülmüştür. Bu bulgular savaş, işkence ve tecavüz travmalarında tedavinin etkili olduğunu gösterdiği gibi, mülteci olmanın getirdiği zor yaşam koşullarında bile tedavinin mümkün olduğunu göstermektedir.

Dünyanın birçok ülkesinde savaş ve işkence mağdurlarının tedavisi amacıyla kurulmuş olan rehabilitasyon merkezlerinin genellikle 1 yıldan daha uzun (ve dolayısıyla yüksek maliyetli) programlar uyguladıkları düşünüldüğünde, ortalama 6 seanslık bir tedavinin kısa süreli tedavi niteliği taşıdığı daha iyi anlaşılabilir. Elimizdeki veriler tedavinin daha da kısa bir sürede (örneğin, 1-3 seansta) verilebileceğini düşündürmektedir. Kontrol Odaklı Davranış Tedavisi’nin yalnızca kendine yardım yöntemi ile uygulandığında bile travmatik stresi azaltabileceği düşünülmüştür. Bu konu DABATEM’in gelecekteki çalışmalarıyla incelenecektir.